CNC atölyesinde kalite kayıtları: ölçüm, NCR, kalibrasyon

Müşteri altı ay önce gönderdiğiniz bir partinin ölçüm raporunu istiyor. Rapor bir klasörde, ölçümü yapan kişinin bilgisayarında ya da e-postalarda bir yerde. Kumpasın kalibrasyon tarihi duvardaki listede, uygunsuzluk bir Excel sayfasında, düzeltici eylem ise birinin aklında. Kayıtlar vardır ama birbirine bağlı değildir ve aranan şey bulununcaya kadar saatler geçer.

Bu yazıda bir atölyenin tutması gereken temel kalite kayıtlarını, bu kayıtların neden iş emrine bağlanması gerektiğini ve Spindeo'nun Kalite paketinin bunu nasıl yaptığını anlatıyoruz.

Dört temel kayıt

Küçük ya da büyük her talaşlı imalat atölyesinde kalitenin omurgası dört kayıttır:

Kayıt	Cevapladığı soru
Ölçüm raporu	Parça resme uyuyor mu, kim ne zaman ölçtü?
Uygunsuzluk (NCR)	Ne yanlış gitti, neden oldu, tekrar etmemesi için ne yapıldı?
Kalibrasyon	Ölçüm aletlerine güvenebilir miyiz?
Bakım	Makinelerin bakımı zamanında yapıldı mı?

Bu dört kaydın değeri tek tek değil, birlikte ortaya çıkar. Bir parçanın hangi hammaddeden, hangi iş emriyle üretildiğini gösteren zinciri parça izlenebilirliği yazısında anlatmıştık. Kalite kayıtları bu zincire bağlandığında bir denetimde ya da müşteri şikayetinde aranan şey dakikalar içinde bulunur.

Ölçüm kaydı: raporu iş emrinin yanında saklayın

Ölçüm raporunun en büyük sorunu kaybolmasıdır. Rapor iş emrine bağlı değilse aramak gerekir. Bu yüzden her ölçüm bir iş emrine ve mümkünse bir operasyona bağlanmalıdır.

Spindeo'da iş emrinin sayfasındaki Ölçüme Gönder düğmesi kaydı iş emri, proje ve parçayla dolu açar. Altı ölçüm türü vardır: ilk parça, süreç içi, son kontrol, CMM, boyutsal ve görsel. Kalite kontrolcü ölçüm tarihini, kendi adını ve sonucu yazar: geçti, kaldı ya da düzeltme.

İsterseniz ölçüleri satır satır girersiniz. Nominal, eksi ve artı tolerans ayrı yazılır, ölçülen değerin geçip geçmediği kendiliğinden hesaplanır. Hızlı bir kontrolde sonucu seçip raporu yüklemek de yeter. CMM çıktısı, ölçüm föyü ya da fotoğraf kayda eklenir ve sayfanın içinde açılır.

Bir sınırı baştan söyleyelim: CMM raporundaki değerler ölçü satırlarına kendiliğinden aktarılmaz. Rapor dosya olarak saklanır, satırlar gerekirse elle girilir.

İlk parça onayını atlamak hurdanın en pahalı nedenlerinden biridir, çünkü hata bütün partiye yayılır. Operasyon planında ilk parça onayının gerekip gerekmediği işaretlenir ve planın akışında bekliyor ya da tamam olarak görünür. Konunun üretim tarafını hurda oranını düşürmenin 7 yolu yazısında bulabilirsiniz.

Uygunsuzluk: neden bulunmadan kapanmasın

Uygunsuzluk kaydı yalnızca "şu parça hatalıydı" notu değildir. Asıl amacı aynı hatanın tekrar etmemesidir. En sık görülen sorun, hatalı parçanın ayrılması ve konunun orada kapanmasıdır. Kök neden yazılmamışsa aynı hata birkaç ay sonra döner.

Spindeo'da uygunsuzluk kaydı yedi aşamadan geçer: tespit, karantina, kök neden, düzeltici, önleyici, doğrulama, kapanış. Kök neden, düzeltici eylem, önleyici eylem ve doğrulama kanıtı yazılmadan o aşamaya geçilmez. Her uygunsuzluk önleyici eylem gerektirmez; bu kararı gerekçesiyle kök neden aşamasında verirsiniz. Doğrulama tutmazsa kayıt düzeltici aşamaya geri döner.

Kayıt olayın olduğu yerden açılır. İş emrinde, üretim kaydında ve sonucu kaldı olan ölçümde NCR Aç düğmesi vardır; bağlantılar dolu gelir. Önem (minör, majör, kritik) ve kaynak (üretim, mal kabul, son kontrol, müşteri şikayeti, tedarikçi, iç tetkik) seçilir. Düzeltici ve önleyici faaliyet için ayrı bir kayıt açmak gerekmez, aynı kaydın aşamalarıdır.

Açık bir kritik uygunsuzluk ya da termini geçmiş bir kayıt varsa üst çubuktaki bildirim zilinde uyarı çıkar. Kayıt kimsenin aklında beklemez.

Kalibrasyon: vadeyi takvimden değil sistemden izleyin

Vadesi geçmiş bir kumpasla yapılan ölçüm, ölçümün kendisini tartışmalı hâle getirir. Aletlerin kalibrasyon tarihlerini elle izlemek ise kolayca aksar.

Spindeo'da ölçüm aletlerini bir kez kaydedersiniz: ad, kod, tür, seri numarası, yeri ve kalibrasyon periyodu. Sonraki vade kendiliğinden hesaplanır. Vadesine 30 gün kalan alet sarı, vadesi geçen alet kırmızı görünür ve bildirim ziline düşer. Alet dönünce yeni tarihi, kalibrasyonu yapan firmayı ve sertifika numarasını yazarsınız, yeni vade hesaplanır.

Burada da iki sınır var. Sertifika dosyası yüklenmez, numarası ve tarihi kaydedilir. Ölçüm kaydı da belirli bir aletle ilişkilendirilmez; vadeyi alet listesinden izlersiniz.

Bakım: makineye bağlı kayıt

Bakım kayıtları denetimde sorulur ama asıl faydası günlük işletmededir. Hangi makine yılda kaç kez arızalandı, hangi parça değişti, bakım kaça mal oldu? Bu soruların cevabı yoksa bakım bütçesi de tahminden ibarettir.

Spindeo'da planlı bakım, arıza onarımı ve periyodik muayene makineye bağlı kayıt olarak tutulur. Yapılan iş, yapan kişi ya da dış servis, değişen parça, maliyet ve sonraki bakım tarihi kayıttadır. Ana sayfadaki kart vadesi yaklaşan bakım ve kalibrasyonları bir arada gösterir. Makinenin durduğu süre ise ayrı bir konudur ve üretim sayfasındaki duruş kaydına girilir.

Denetim kaydı: kim neyi değiştirdi?

Kalite kaydının güvenilir olması için sonradan yapılan değişikliklerin görünmesi gerekir. Kalite paketindeki denetim kaydı uygulamadaki her ekleme, değişiklik ve silmeyi kullanıcı ve zamanla tutar; hangi alanın değiştiği tek tek görünür. Bu kayıt ekrandan silinmez.

Şunu açıkça söyleyelim: Spindeo bir sertifika ya da standart uyumu vaat etmez. Kayıtları düzenli ve bulunabilir tutar. Denetimi geçmek sizin kalite sisteminize ve uygulamanıza bağlıdır.

Müşteri şikayeti geldiğinde ne değişir?

Kayıtların değeri kötü bir günde anlaşılır. Müşteri bir partide ölçü sorunu bildirdiğinde önce şu sorular gelir: bu parti hangi iş emriyle üretildi, ölçüm raporu ne diyor, aynı sorun daha önce görüldü mü? Kayıtlar bağlıysa iş emrine girip üretim kayıtlarını ve ölçümleri aynı yerden görürsünüz. Kaynağı müşteri şikayeti olan bir uygunsuzluk açar, projeyi bağlarsınız. Müşteriye tahminle değil kayıtla cevap verirsiniz.

Nereden başlamalı?

Dört kaydı aynı anda kurmaya çalışmak gerekmez. Önerdiğimiz sıra şöyle:

1. Bütün ölçüm aletlerini listeye alın. Bir öğleden sonra sürer ve hemen fayda verir.
2. Yeni işlerin ölçüm raporlarını iş emrine bağlayarak saklamaya başlayın.
3. Sıradaki hatalı parçada ilk uygunsuzluk kaydını açın ve kapanışa kadar götürün.
4. Makine bakımlarını kaydetmeye başlayın.

Eski kayıtları taşımakla vakit kaybetmeyin. Geçmiş klasörler arşivde kalabilir; bugünden itibaren düzenli tutmak daha değerlidir.

Sık sorulanlar

Kalite paketi neleri içeriyor?

Uygunsuzluk, ölçüm ve kalite kontrol, kalibrasyon, bakım ve denetim kaydını içerir. Ücretsiz Üretim Takibi paketinin üstüne açılır. Güncel tutar fiyatlar sayfasında yazar.

CMM raporunu sisteme alabilir miyim?

Raporu dosya olarak yüklersiniz: PDF, Word, Excel, metin ya da görsel. Rapordaki değerler ölçü satırlarına kendiliğinden aktarılmaz; gerekirse satırları elle girersiniz.

DÖF için ayrı bir kayıt açmam gerekiyor mu?

Hayır. Düzeltici ve önleyici faaliyet aynı uygunsuzluk kaydının aşamalarıdır. Kök neden, düzeltici eylem, önleyici eylem ve doğrulama kanıtı tek kayıtta, sırayla yazılır.

Eski uygunsuzluk kayıtlarımı Excel'den aktarabilir miyim?

Şimdilik hayır. İçe aktarma iş emirlerini, firmaları, parçaları, projeleri ve makineleri alır. Uygunsuzluk kayıtları uygulamada açılır.

Spindeo'nun Kalite paketi ölçüm, uygunsuzluk, kalibrasyon, bakım ve denetim kayıtlarını iş emrine ve makineye bağlı tutar.